Chung tay phòng, chống bệnh Dại giai đoạn 2026-2030 trên địa bàn xã Ia Chia

* Tình hình dịch bệnh và nguy cơ tiềm ẩn

 Trong giai đoạn 2022 - 2025, trên địa bàn tỉnh Gia Lai ghi nhận 41 trường hợp tử vong do bệnh Dại, trong đó tại xã Ia Chia, cũng đã ghi nhận 01 trường hợp tử vong do căn bệnh này. Qua xác minh, nguyên nhân chính dẫn đến các ca tử vong đều là do người bệnh có tiền sử bị chó, mèo cắn, cào nhưng chủ quan không đi tiêm hoặc tiêm không đầy đủ vắc xin phòng Dại.

Hiện nay, toàn xã Ia Chia có khoảng 1.000 hộ nuôi với tổng đàn chó lên tới 1.200 con. Tình trạng nuôi thả rông vẫn còn phổ biến, gây ra khó khăn trong công tác quản lý đàn vật nuôi và tiêm phòng, tiềm ẩn nguy cơ lây truyền bệnh rất cao.

Thực trạng trên cho thấy công tác phòng, chống bệnh Dại ở người cần được tổ chức theo chuỗi liên tục từ phát hiện phơi nhiễm, xử lý vết thương, đánh giá nguy cơ, chỉ định vắc xin và huyết thanh kháng Dại, quản lý hoàn thành lịch tiêm đến điều tra ca bệnh, ca tử vong và phối hợp xử lý nguồn lây trên động vật. Trọng tâm là giảm rào cản về địa lý, chi phí, ngôn ngữ và nhận thức; bảo đảm người bị phơi nhiễm được tiếp cận điều trị dự phòng sớm, đúng, đủ và an toàn.

* Tính chất nguy hiểm của bệnh Dại:

Bệnh Dại là một trong những bệnh truyền nhiễm cấp tính cực kỳ nguy hiểm Bệnh dại và hiện nay trên thế giới chưa có thuốc điều trị đặc hiệu. Đây là bệnh viêm não tủy cấp tính gây ra bởi virus dại được lây truyền từ động vật sang người. Virus dại lây truyền qua các vết cắn, vết liếm của động vật lên các vùng da hở của người. Sau khi xâm nhập vào cơ thể con người, virus dại từ mô dưới da hay từ cơ bắp tấn công các dây thần kinh ngoại biên ngoài não và tủy sống và gây ra bệnh dại.

* Triệu chứng Bệnh Dại trên người:

Thời gian ủ bệnh dại thường là 2–3 tháng nhưng có thể thay đổi từ 1 tuần đến 1 năm, tùy thuộc vào các yếu tố như vị trí xâm nhập của vi rút và tải lượng vi rút.

- Thời kỳ khởi phát bệnh dại: Thời kỳ khởi phát là khi xuất hiện những biểu hiện ban đầu trước khi bệnh nhân mắc bệnh dại phát bệnh. Khi đó, dấu hiệu bệnh dại ở người có thể là: Ở vết thương do động vật mắc bệnh dại gây ra xuất hiện cảm giác ngứa, châm chích, đau nhức, sưng tấy tùy người; Người bệnh cảm giác bồn chồn, lo lắng không yên; Tính tình người bệnh thay đổi khác ngày thường, dễ bị kích động; Nhiều bệnh nhân không nhớ việc mình đã bị chó, mèo dại cào cắn.

- Thời kỳ toàn phát của bệnh dại: Khi mắc bệnh dại, người bệnh có thể mắc 1 trong 2 thể: Bệnh dại thể liệt và bệnh dại thể cuồng. Tùy từng thể, triệu chứng bệnh dại sẽ khác nhau.

+ Dấu hiệu ở người mắc bệnh dại thể cuồng: Nhận thấy rõ bệnh nhân sợ nước, sợ đến gần hay sợ nghe tiếng nước; Bệnh nhân nhạy cảm thái quá với gió thổi, quạt điện, ánh sáng, tiếng ồn…; Người bệnh bị kích thích tâm thần vận động nên hung dữ, thích gây gổ, đập phá; Nét mặt bệnh nhân căng thẳng, lo lắng; Sau đó tứ chi bị run rẩy, co cứng, dẫn đến co giật; Đờm dãi nhiều, sùi bọt mép, rối loạn tim mạch; Khi có thắt họng và khí quản, người bệnh sẽ bị khó thở, hôn mê và tử vong do ngừng tim.

+ Dấu hiệu ở người mắc bệnh dại thể liệt: Bệnh dại thể liệt thường gặp ở bệnh nhân có tiêm phòng dại nhưng tiêm muộn nên không kịp ngăn chặn virus dại tấn công lên não. Khi gặp thể này, dấu hiệu bệnh dại ở người thường là: Triệu chứng sợ gió, sợ nước, sợ tiếng ồn khá điển hình; Ban đầu, cảm giác đau xuất hiện vùng cột sống; Sau đó, bệnh nhân bị liệt chân rồi liệt tay; Tổn thương lan tới não, bệnh nhân sẽ ngừng tim và tử vong trong 4 - 10 ngày.

* Cần làm gì khi bị chó, mèo cắn? 

Việc xử lý vết thương đúng cách và kịp thời là yếu tố sống còn. Tất cả người bị chó, mèo cắn, cào, hoặc liếm lên vùng da tổn thương cần:

• Rửa ngay vết thương bằng nước sạch và xà phòng liên tục trong ít nhất 15 phút, sau đó thực hiện sát khuẩn phù hợp.
•  Đến cơ sở y tế sớm nhất để được bác sĩ đánh giá nguy cơ, tư vấn và điều trị dự phòng.
• Tuyệt đối không được sử dụng thuốc nam, thuốc bắc, thuốc gia truyền hay các biện pháp chưa được y tế công nhận để thay thế cho vắc xin và huyết thanh kháng Dại.

* Trách nhiệm của hộ gia đình nuôi chó, mèo

Bảo vệ cộng đồng bắt đầu từ ý thức của mỗi gia đình. Các chủ vật nuôi trên địa bàn xã cần thực hiện nghiêm túc các quy định:

• Thực hiện việc đăng ký và khai báo nuôi chó, mèo với Ủy ban nhân dân xã.
• Phải cam kết nuôi nhốt chó, mèo trong khuôn viên của gia đình.
• Khi đưa vật nuôi ra khỏi nhà, bắt buộc chó, mèo phải được xích, rọ mõm và có người dắt để phòng tránh việc cắn người.
• Nghiêm túc chấp hành việc tiêm vắc xin phòng Dại cho chó, mèo nuôi 01 lần/năm.
• Trong trường hợp để chó, mèo thả rông cắn người, chủ nuôi phải chịu trách nhiệm chi trả các chi phí liên quan theo quy định.

Phòng, chống bệnh Dại là trách nhiệm chung của toàn xã hội. Mỗi người dân xã Ia Chia hãy nâng cao ý thức, chủ động quản lý tốt vật nuôi và tích cực phối hợp cùng chính quyền địa phương để đẩy lùi bệnh Dại, bảo vệ sự an toàn cho chính bản thân, gia đình và cộng đồng.